1.11 Kość skroniowa, część skalista
1. Budowa i położenie
- Część skalista kości skroniowej znajduje się wewnątrz podstawy czaszki, pomiędzy częścią potyliczną a częścią łuskową kości skroniowej.
- Leży przyśrodkowo i dośrodkowo, tworząc część ściany podstawy czaszki.
- Jest to najtwardsza i najgęstsza część kości skroniowej – stąd nazwa „skalista”.
- Ma kształt stożkowaty lub nieregularnie piramidalny.
- Zawiera błędnik kostny (labyrinthus osseus), czyli kostną część ucha wewnętrznego.
- Wewnątrz znajduje się też piramida kości skroniowej (pyramis partis petrosae) oraz kanały dla nerwów i naczyń (np. canalis facialis – kanał nerwu twarzowego).
Znajdują się tam otwory i struktury, takie jak:
- Porus acusticus internus (przewód słuchowy wewnętrzny),
- Apertura externa canalis carotici (ujście zewnętrzne kanału tętnicy szyjnej),
- Canalis nervi facialis (kanał nerwu twarzowego),
- Apertura externa aqueductus vestibuli.
2. Funkcje
Ochronna:
- Chroni narządy ucha wewnętrznego – ślimak (słuch), przedsionek i kanały półkoliste (równowaga).
- Osłania i prowadzi struktury nerwowe i naczyniowe, w tym:
- Nerw twarzowy (n. facialis),
- Nerw przedsionkowo-ślimakowy (n. vestibulocochlearis),
- Tętnicę szyjną wewnętrzną.
Udział w przewodnictwie dźwięku:
- Przewodzi dźwięki z ucha środkowego do wewnętrznego (przez błędnik kostny).
Strukturalna:
- Współtworzy podstawę czaszki – ma znaczenie mechaniczne i stabilizujące czaszkę.
3. Znaczenie kliniczne
Złamania podstawy czaszki:
- Uraz części skalistej może prowadzić do uszkodzenia struktur ucha i nerwów czaszkowych (VII i VIII), co skutkuje:
- Niedosłuchem lub głuchotą,
- Zaburzeniami równowagi (oczopląs, ataksja przedsionkowa),
- Paraliżem nerwu twarzowego (niedowład mięśni mimicznych).
- Zapalenia ucha środkowego i wewnętrznego:
- Infekcje mogą szerzyć się do części skalistej → zapalenie kości (osteomyelitis petrosae).
- Część skalista jako struktura twarda i zamknięta utrudnia drenaż, co sprzyja przewlekłości zakażeń.